Zaaischema voor de buurtmoestuin: wat wanneer in de volle grond
Maand per maand welke groenten we in de openbare tuin zaaien, met aandacht voor vorst en uitplanten, zodat buurtbewoners hetzelfde ritme kunnen volgen.

In onze openbare tuin aan de rand van het park zaaien we al een paar seizoenen in de volle grond. Niet alles werkt even goed, en dat is precies waarom we dit schema delen. Het is bedoeld voor buurtbewoners die thuis of in een gedeelde tuin hetzelfde ritme willen volgen: van de eerste winterharde zaaisels in maart tot de laatste wortelen in juli. We houden rekening met vorst, met de koude grond en met de wind die hier vaak over de bedden waait. Wie net begint, kan met dit overzicht meteen aan de slag. Ons zaaischema is geen wet, maar een praktische leidraad die we elk jaar bijstellen.
Dit schema is voor iedereen die in de volle grond zaait: in je eigen achtertuin, in een gedeelde buurttuin of in een van de openbare bedden die we samen onderhouden. Je leert wanneer je welke groente kunt zaaien, hoe je vorst en koude grond inschat en wanneer je jonge planten veilig buiten zet. We gebruiken hier geen kas, alleen vliesdoek, een paar koude bakken en veel geduld.
Wat je nodig hebt voor je begint
- Zaadgoed van goede kwaliteit, het liefst van het vorige seizoen bewaard of geruild tijdens een ruilmiddag.
- Een eenvoudig logboek of notitieboekje per bed, met datum, soort en wat je zag gebeuren.
- Vliesdoek of een koude bak voor de vroege en late zaaisels.
- Een handwiedijzer en een liniaal of latje om op de juiste diepte te zaaien.
- Geduld: de grond is hier vaak later warm dan je denkt.
Van maart tot mei: de koude start
In maart is de grond nog koud en nat. We zaaien dan alleen wat tegen een stootje kan: spinazie, veldsla, radijs en vroege peultjes. Dek de bedden af met vliesdoek als er nog nachtvorst wordt voorspeld. Wij controleren elk jaar opnieuw of de grond kruimelig genoeg is: knijp een handvol aarde samen, valt hij uiteen, dan kun je zaaien. Blijft het een klomp, wacht dan nog een week. Meer over hoe wij naar de bodem kijken, lees je in wat drie seizoenen gemeenschapstuin ons leerden.
In april gaat het tempo omhoog. Buiten zaaien we nu wortelen, pastinaak, snijbiet en doperwten. Binnen of in de koude bak zaaien we courgette en pompoen voor, zodat ze in mei naar buiten kunnen. Let op: zaai courgette niet te vroeg, want de planten worden snel te groot voor de vensterbank. Wij zaaien ze rond 20 april in kleine potjes en zetten ze eind mei uit.
| Maand | Buiten zaaien | Binnen voorzaaien | Uitplanten |
|---|---|---|---|
| Maart | spinazie, veldsla, radijs, peultjes | — | — |
| April | wortel, pastinaak, snijbiet, doperwt | courgette, pompoen | — |
| Mei | boon, biet, mais, zonnebloem | kool, prei | courgette, pompoen na 15 mei |
| Juni | sperzieboon, andijvie, koolrabi | — | prei, kool |
| Juli | wortel (najaar), radijs, veldsla | — | — |
Mei tot juli: de warme maanden
In mei zaaien we bonen, bieten, mais en zonnebloemen in de volle grond. Mais en bonen combineren we op hetzelfde bed, zoals op de foto hieronder. Vanaf juni komt er ruimte vrij waar eerder spinazie of peultjes stonden. Die plek gebruiken we voor sperziebonen, andijvie en koolrabi. Zaai niet te dicht op elkaar: wij houden ongeveer een handbreedte tussen de rijen aan.

In juli zaaien we wortelen voor de najaarsoogst, plus radijs en veldsla voor de late zomer. Dit is ook het moment om te kijken welke bedden leeg blijven. Wij zetten daar dan een groenbemester neer, zoals phacelia of winterrogge. Wie wil weten hoe wij zaaigoed bewaren en ruilen, leest waarom stekjes ruilen plaats van kopen.
Uitplanten: wanneer is het veilig
Jonge planten zetten we pas buiten als ze minstens vier echte blaadjes hebben en de nachten boven de 5 graden blijven. Wentel ze eerst een week af: overdag buiten, 's nachts terug naar binnen of onder vlies. Courgette en pompoen gaan na 15 mei naar buiten, prei en kool wat later. Plant ze in de late middag of op een bewolkte dag, dan drogen ze minder snel uit.
- Controleer de weersverwachting voor de komende tien dagen.
- Maak het plantgat ruim en meng er wat compost door.
- Zet de plant op dezelfde diepte als in het potje, druk de grond aan.
- Geef direct water en zet er een stok of label bij.
- Dek af met vliesdoek als de nachten koud blijven.
Fouten die wij zelf maakten
- Te vroeg zaaien in koude grond: het zaad rot en je verliest weken.
- Te dicht zaaien: uitdunnen voelt als verspilling, maar is nodig.
- Vergeten af te harden: planten die direct van binnen naar buiten gaan, verbranden of groeien niet door.
- Geen logboek bijhouden: dan weet je volgend jaar niet meer wat werkte.
We delen deze fouten omdat ze ons hebben geleerd om langzamer te werken. In een ochtend scheppen met de buurt zagen we hoe belangrijk het is om samen te kijken naar wat een bed nodig heeft voordat je zaait.
Zaai met de grond mee, niet met de kalender. De kalender is een hulpmiddel, de grond is de baas.
Zo volg je hetzelfde ritme in je eigen tuin
Begin klein: kies drie soorten die passen bij jouw grond en ruimte. Noteer per zaaisel de datum en wat je zag. Kijk elke week even naar de bedden en pas je plan aan als het weer anders loopt dan verwacht. Ons schema is een leidraad, geen garantie. Wie meedoet in de openbare tuin, kan aansluiten bij de werkmomenten. Meer over de plek zelf lees je in nieuwe tuinstrip aan de rand van het park.
Vragen die mensen stellen
Kan ik in maart al buiten zaaien?
Ja, maar alleen winterharde soorten zoals spinazie, veldsla, radijs en peultjes. Dek ze af met vliesdoek als er nog nachtvorst komt. Wacht met de rest tot de grond warmer is.
Wanneer zet ik courgette buiten?
Na 15 mei, als de nachten boven de 5 graden blijven. Wentel de planten eerst een week af en zet ze op een beschutte plek. Geef direct water na het uitplanten.
Moet ik mijn zaaisels beschermen tegen vorst?
Ja, vooral in maart en april en in de eerste twee weken na het uitplanten. Vliesdoek of een koude bak houdt de ergste kou tegen. Haal het doek overdag weg als het niet vriest.


